Gezondheidszorg
Digitale transformatieEnterprise ExcellenceZiekenhuisnetwerkenTechnologie

Centralisatie, dé hefboom voor betere kwaliteit

Het is voor de meeste ziekenhuizen nauwelijks financieel mogelijk en wenselijk om individueel te investeren in de nieuwe technologie voor ondersteunende diensten.
Sébastien Van Hoof

De gezondheidszorgsector is een dynamische sector in volle transitie, die continu op zoek is naar manieren om zich verder te professionaliseren in de ondersteunende processen en deze efficiënter te organiseren om de financiële druk die nog steeds toeneemt, het hoofd te bieden. Ziekenhuizen moeten het met minder financiële middelen stellen, willen of moeten voldoen aan hogere kwaliteitseisen en hebben nood aan nieuwe technologieën en efficiëntere organisatievormen om kostenefficiënt te blijven.

Daarom wil ik het in deze blogpost hebben over het centralisatieprincipe binnen de gezondheidszorgsector en hoe de effecten hiervan het mogelijk maken om een hogere kwaliteit te realiseren door gezamenlijk te investeren in nieuwe technologie, die dankzij de behaalde schaalvoordelen binnen handbereik komen waar ze niet rendabel waren voor elk individueel ziekenhuis. Centralisatie is een principe dat al jaren worden toegepast in een industriële omgeving en andere sectoren en is op vandaag ook het discussieonderwerp nummer één geworden binnen het raamwerk van de netwerkvorming in de gezondheidszorg. Het centraliseren van de ondersteunende diensten heeft het potentieel om de kosten te verlagen dankzij de behaalde schaalvoordelen, eenmaal de kritische massa bereikt is wat tegelijk de reden is waarom logistieke dienstverleners in staat zijn om een rendabele business te runnen.

Ten einde in staat te zijn een hogere kwaliteit aan te bieden en te voldoen aan de opgelegde regelgeving (zie infra), moeten bepaalde grote investeringen in infrastructuur en technologie gedaan worden. Het is voor de meeste ziekenhuizen nauwelijks financieel mogelijk en wenselijk om individueel te investeren in de nieuwe technologie voor ondersteunende diensten. Dat is precies waar centralisatie via een gezamenlijk logistiek platform een hefboom kan betekenen om via een gemeenschappelijke investering een hogere kwaliteit te bereiken binnen de huidige financiële mogelijkheden van de sector. Gezamenlijke logistieke platformen in een netwerk beperken de investeringen voor de individuele ziekenhuizen, maken spitstechnologie toegankelijk door gemeenschappelijke investeringen, en zorgen voor besparingen door het verhogen van efficiëntie van de processen.  Centralisatie maakt het daarnaast ook mogelijk om specifieke expertise te centraliseren die nodig is voor het organiseren en beheren van processen op een “industrieel” niveau (bijvoorbeeld voorraadbeheer). Deze expertise, afkomstig van de industrie, is namelijk niet altijd aanwezig in ziekenhuizen daar ziekenhuizen zich focussen op hun core business en de ondersteunende diensten daar geen deel van uitmaken.

Apotheek (distributie)

De activiteiten van de apotheek in een ziekenhuis kunnen worden onderverdeeld in twee soorten activiteiten: enerzijds de kernactiviteit, het klinische aspect van een apotheek en anderzijds een logistiek aspect (bestellen, ontvangen, controleren, stockeren, picken, voorbereiden en klaarzetten per patiënt of afdeling). Een logistiek platform maakt het mogelijk om robotisering te implementeren doorheen het gehele logistieke proces om zo medicatie in eenheidsdoses te leveren op patiëntnaam en op die manier de foutenmarge te reduceren en de efficiëntie van het toedieningsproces te verbeteren. Robotisering vereenvoudigt ook het bereiken van de JCI- en de NIAZ-doelstellingen: het verbeteren van het proces dat zorgt voor de toediening van de juiste medicatie, in de juiste dosis aan de juiste patiënt om fouten en verkeerde toedieningen te voorkomen. Aan de andere kant biedt robotisering een kans voor de apotheker om zich opnieuw meer te oriënteren op zijn kernactiviteiten, de klinische apotheek, dankzij de tijd die vrijgekomen is op vlak van logistieke activiteiten.

Apotheek (bereidingen)

Naast de distributie zorgt de ziekenhuisapotheek ook voor farmaceutische bereidingen. Ook hier zijn er de komende jaren grote uitdagingen op technisch en wetgevend vlak. Denk maar aan de invoering van de zogenaamde PICS-normen door de overheid waarbij ziekenhuisapothekers verplicht zijn om farmaceutische bereidingen uit te voeren in de hoogst mogelijke hygiënische omstandigheden. De procedures die hierbij zijn voorzien, zijn tijdrovend en de kosten voor deze infrastructuur (de clean rooms) zijn bijzonder hoog (een clean room biedt een hygiënische en veilige omgeving waarin niet-verontreinigde producten worden gemaakt).

In 2015 werd Möbius reeds belast in opdracht van het kabinet Ministériel de la Santé Publique met het onderzoeken van de financiële impact van de implementatie van de verschillende PICS-normen en hoe centralisatie hierop een antwoord kon bieden. Deze studie werd uitgevoerd in nauwe samenwerking met 5 toonaangevende ziekenhuizen en heeft aangetoond dat centralisatie in dat geval noodzakelijk is, omdat individuele investeringen niet haalbaar zijn zonder aangepaste overheidsfinanciering.

Sterilisatie

Momenteel wordt de centrale sterilisatie-eenheid meestal gezien als een ondersteunende dienst waarbij het personeel werkt in functie van, en op verzoek van het operatiekwartier. Omdat de sterilisatie-eenheid geen directe toegevoegde waarde heeft voor de patiënt, is het een van de eerste diensten waarbij kostenbesparingen worden doorgevoerd wanneer in de financiële middelen wordt gesnoeid. De sterilisatie-eenheid bepaalt echter mee de kwaliteit van uw chirurgische ingrepen en is daarom van grote waarde voor een ziekenhuis. Het steriliseren van instrumenten is typisch een industrieel proces met hoge kwaliteitseisen, maar wordt in veel ziekenhuizen niet altijd als zodanig beheerd of georganiseerd, wat resulteert in verliezen en een gebrek aan kwaliteit

Dankzij de centralisatie en gecombineerde volumes kunnen schaalvoordelen bereikt worden doordat een vermenigvuldiging van personeel en apparatuur wordt vermeden. De middelen die hierdoor vrijkomen zorgen ervoor dat er kan worden geïnvesteerd in geavanceerde apparatuur, verhogen van de kwaliteit en de traceerbaarheid op instrumentniveau. Op deze manier kan sterilisatiepersoneel in een hoogtechnologische en waarderende omgeving werken en wordt het professionalisme van dit team verhoogd.

Magazijn

Ten slotte is er ook heel wat te winnen met het centraliseren van klassieke magazijnen (zowel steriel als niet-steriel medisch materiaal). In ziekenhuizen is er door de grote centrale en decentrale medische voorraden heel wat cash geïmmobiliseerd in magazijnen met kans op breuk, verlies of vervallen van het materiaal. Anderzijds is er weinig standaardisatie binnen de ziekenhuizen en merken we vaak dat het aantal artikelen en leveranciers groter is dan nodig zou zijn volgens een rationele benadering. Dit creëert over verschillende ziekenhuizen heen een grote waaier van materialen, die een aanzienlijk bedrag aan slapend geld voorstellen. Deze twee aspecten zorgen bij centralisatie voor een belangrijke opportuniteit namelijk reductie van volumes door harmonisatie van medisch steriele en niet-steriele materialen, reductie van voorraadniveaus door efficiëntere beheer van de stock en verhogen van efficiëntie via automatisering (haalbaar dankzij de grotere volumes en een kleinere hoeveelheid SKU). Op deze manier wordt het mogelijk om het ziekenhuismagazijn naar een industrieel niveau te tillen.

Wat hebben de bovengenoemde stromen nu met elkaar gemeen? Wel, centralisatie fungeert in elk geval als hefboom om een ​​hogere kwaliteit te bereiken door een duurzame samenwerking tussen de ziekenhuizen op te zetten. De voorwaarden om dit succesvol te maken zijn:

  1. Zorg voor een duurzame relatie tussen de verschillende actoren, waarbij iedereen dezelfde mindset heeft
  2. Zorg voor de kritische massa om ervoor te zorgen dat schaalvoordelen worden behaald
  3. Zorg dat de autoriteiten het initiatief ondersteunen
  4. Zorg voor duidelijke SLA’s en zet een volledig transparant financieel model op tijdens de implementatie om de relatie tussen het platform en de deelnemende ziekenhuizen zo gezond en professioneel mogelijk te maken (op basis van meting van indicatoren)

De schaalvoordelen die bereikt worden door de centralisatie en de combinatie van meerdere stromen zijn dan vele malen hoger dan de transportkosten tussen de ziekenhuizen en het platform.

Tenzij de geldende autoriteiten een beperkende rol spelen

De bovengenoemde voordelen zijn financieel interessant en haalbaar maar zijn nog niet onmiddellijk uitvoerbaar vanwege de feitelijke regelgeving en het bestaande wettelijke kader in België. Om centralisatie en samenwerking tussen verschillende ziekenhuizen mogelijk te maken, zou de regelgeving moeten mee evolueren. Hieronder beschrijven we enkele elementen uit het juridische kader die de realisatie van dergelijke platformen bemoeilijkt:

  • Een logistiek platform dat tot een ziekenhuisnetwerk behoort, moet aan dezelfde eisen voldoen als een industriële leverancier. Dit heeft de volgende consequenties:
    • Om de goederen in naam van de ziekenhuizen te kunnen kopen moet het platform een ​​distributievergunning hebben (GDP-standaard), wat betekent dat het platform dan de rol van groothandelaar speelt en vaste prijzen voor medicijnen moet hanteren, hetgeen niet aanvaardbaar is voor ziekenhuizen
    • Een complete en systematische controle van de goederen zowel bij de levering aan het platform als bij de levering aan de ziekenhuizen, wat een inefficiënte manier van werken impliceert (dubbele controle)
    • De vereiste voor het platform om een bereids​​vergunning te hebben (GMP-standaard) om op die manier vergund te zijn om farmaceutische bereidingen te maken en om medicatie te fractioneren in eenheidsdoses, wat onnodige kosten met zich meebrengt
    • De beperking gelinkt aan de gedecentraliseerde distributie van medicatie: de apotheek, en niet de verpleegkundige, blijft verantwoordelijk voor het klaarmaken van de patiëntbehandelingen op de verschillende diensten met de gedecentraliseerde robots, wat meer personeel in de apotheek impliceert
    • Centrale sterilisatie: de huidige normen stellen dat ziekenhuizen ten allen tijden over een eigen “beperkte” centrale sterilisatie (met autoclaaf) moeten blijven beschikken, wat een vermenigvuldiging van apparatuur en onderhoud impliceert
  • Samen met de logistieke platformen is er behoefte aan een btw-vrijstelling bij het factureren van diensten van een platform aan de ziekenhuizen
  • Verder vraagt het oprichten van een logistiek platform om een harmonisatie van de personeelsstatuten doordat bij de opstart van een platform, in eerste instantie beroep gedaan zal worden op het personeel uit de zorginstellingen wat een harmonisatie van de statuten en de arbeidsvoorwaarden vereist

We besluiten hieruit dat een hogere kwaliteit enkel bereikt kan worden, als de mindset van alle actoren die deelnemen gelijk is. Directies en medewerkers vormen de drijvende kracht achter deze evolutie, een evolutie die ondersteund moet worden door een verandering van het juridisch kader.

Bedankt voor het lezen

Contacteer onze expert

Olivier Camaly

Delen blog